Jij weet wanneer de auto voor de APK naar de garage moet, je hebt in je agenda gezet wanneer de afspraak voor de tandarts van de kinderen is. Je weet ook wie er jarig is in de familie van je partner, wat er voor volgende maand op de agenda staat, en dat de school morgen vroeger start en daarmee eerder klaar is. Je partner weet dat hij of zij een lieve, betrokken partner is.

Welkom bij de mentale last in een relatie; het onzichtbare werk dat nooit op een lijstje staat, en dus ook nooit afgestreept wordt.

Wie draagt het huishouden?

Er zat iemand tegenover ons aan onze keukentafel die vertelde dat ze “gewoon een beetje moe” was. Ze werkte, zorgde, plande, regelde. En haar partner? Die hielp. Hij deed taken als ze het vroeg. Hij kookte op vrijdag. Hij nam de kinderen mee als zij iets moest doen of regelen. Zonder mopperen of klagen. Dat moet gezegd.

Dat klinkt best redelijk; er zijn mensen die een moord zouden doen voor zo’n behulpzame en ondersteunende partner. Tot je door vraagt wie bepaalt wat er moet gebeuren. Wie onthoudt het. Wie ziet dat iets nodig is voordat het een probleem wordt.

Die mentale last, het denken, plannen, onthouden, anticiperen, die last lag volledig bij haar. En hij had er werkelijk geen idee van. Niet omdat hij het niet wilde zien, maar omdat hij het simpelweg niet zag. Onzichtbaar werk blijft onzichtbaar zolang niemand het benoemt.

Waarom dit meer is dan oneerlijkheid

Het is verleidelijk om mentale last te framen als een eerlijkheids kwestie. Aan onze keukentafel zien wij iets complexers. Het gaat over wie zich verantwoordelijk voelt. En dat gevoel is zelden een bewuste keuze. Het is aangeleerd. Ingesleten. En soms generaties voorgeleefd.

Onderzoek bevestigt wat wij dagelijks zien: in de meeste relaties, ook met ruim denkende, goedbedoelende, gelijkgestemde partners, draagt de vrouw nog steeds de grootste mentale last. Niet omdat ze dat nou zo’n pretje vindt maar omdat niemand het heeft overgedragen, en zij het vanzelf is gaan dragen.

Het gevaar is niet het oneerlijke. Het gevaar is de opgebouwde wrok. Die sluipende irritatie die zich nestelt in kleine dingen; een opmerkinkje, een zucht als hij de vaatwasser verkeerd inruimt of een sarcastische opmerking over de kledingkeuze voor de kinderen. Uiteindelijk gaan deze opmerkingen natuurlijk over iets veel groters: ik voel me alleen in ons gezamenlijke leven.

Drie manieren om de last samen te dragen

1. Maak het onzichtbare zichtbaar 

Maak samen een lijst. Niet van de klusjes (dat deed je al), maar van alles waar aan gedacht moet worden. Verjaardagen, medicijnen, schoolzaken, abonnementen, de kaartjes voor het uitje dat jullie al twee maanden willen boeken. Als je partner ziet hoeveel er continu in jouw hoofd zit, verandert het gesprek.

2. Overdraag taken volledig, inclusief het onthouden ervan 

“Jij bent voortaan verantwoordelijk voor de tandarts van de kinderen” betekent: jij maakt de afspraken, jij onthoudt wanneer ze zijn, jij stuurt een berichtje als er iets verandert. Niet: jij gaat als ik het je zeg. Gedeeld eigenaarschap begint bij gedeelde verantwoordelijkheid.

3. Kies bewust voor een nieuw systeem, ook als het in het begin ongemakkelijk voelt

Wacht niet tot het vanzelf beter gaat. Dat doet het niet. Plan een moment om de verdeling te bespreken, kalm, zonder verwijten. Niet als aanklacht, maar als uitnodiging: *hoe kunnen we dit anders organiseren zodat het voor ons allebei werkt?*³

Vind je het opstarten van dit gesprek lastig? Dan hebben we een tip: doe de huishoudbattle van de volkskrant eens! Een test die duidelijk maakt bij wie de mentale last van jullie gezin ligt.

De mentale last in een relatie verdwijnt niet door harder te werken. Het verdwijnt als je samen besluit dat het werk van beiden is. En daar horen ook al onzichtbare taken en taakjes bij.

Wat staat er op dit moment in jouw hoofd dat je partner waarschijnlijk niet weet?

Lees ook: Jij neemt altijd de leiding >>